بازیهای بومی محلی / استان سیستان و بلوچستان

 خبرگزاری فارس: حدود 100 نوع بازی  بومی محلی در سیستان و بلوچستان شناسایی شده است

بازی های بومی و محلی سیستان و بلوچستان كه قدمتی به اندازه تاریخ این سرزمین دارد اكنون در كشاكش زندگی روزمره و پیشرفت علم و تكنولو‍ژی رو به فراموشی است و گویی تنها در خاطرات مادربزرگ و پدربزرگ ها بجا مانده كه "چقك پور" سرگرمی محلی و قدیمی از این جمله است

به گزارش ایرنا و در ادامه معرفی بازی های محلی سیستان و بلوچستان، این بازیها هر كدام با اهداف مشخص طراحی شده و مورد علاقه نوجوانان و جوانان بوده است اما بیشتر آنها در آستانه فراموشی است كه صرف نظر از جنبه های فرهنگی آن و به گفته رییس هیات ورزشی روستایی و عشایری سیستان و بلوچستان: زندگی مدرن باعث دوری از بازیهای محلی و بی تحركی و شیوع انواع بیماری ها حتی در جوامع روستایی شده است.

   

بازی های محلی استان سیستان و بلوچستان عبارتند از: پادشاوزیر، توطن سواری، چل بازی، چوب بازی، ستط، سرخ پری زردپری، شترسواری، غایم بازی، کَودی کَودی، کیچ زور، گل گل، لپگر، هرکشکا، اشکاتیلی، چوک چوک، لیلی گوگو، آنجلاسیکی، کلاه چل چل، قله پود، چل وشکه، کشتی کچ گردون. که در ذیل به چند نوع از این بازیها می پردازیم.

 

- توطن سواری (زابل)

    این بازی شبیه مسابقه قایقرانی است و بین افرادی که در راندن این وسیله بومی مهارت دارند برگزار می شود و به برندگان جوایزی هم تعلق می گیرد.

 

- چوب بازی (چابهار)

    دایره بزرگی از جمع بازیکنان تشکیل می شود، همراه با نوای ساز و دهل چوب بازی با حرکات آرام و منظمی آغاز می شود. به تدریج همراه با تندشدن آهنگ حرکات هم تندتر وتندتر می شود. در این حرکات بازیکنان چوب های خود را به هم می کوبند. کوچکترین غفلت باعث اصابت چوب به بدن بازیکنان می شود. هر بازیکن دو چوب در دست دارد و با آهنگ دو قدم به جلو برداشته، یک قدم به عقب برمی گردد و یکبار به دور خود می چرخد. وقتی بازیکن دو قدم جلوتر می رود باید چوب های خود را به صورت ضربدر در مقابل صورت خود نگه دارد، هر بازیکن وقتی برمی گردد با بازیکن پشت سری خود نیز به بازی می پردازد. این بازی برپایه مهارت و استقامت استوار است.

 - کیچ زور (زابل)

    قطعه زمینی را برای بازی انتخاب می کنند، بازیکنان هر گروه در قسمتی از زمین مستقر می شوند، داور استخوان را به هر دو گروه نشان می دهد سپس آن را به وسط زمین پرتاب می کند، افراد دو گروه هجوم می آورند تا استخوان را بردارند، هرگاه کسی استخوان را به دست بیاورد دیگران به او حمله می برند تا استخوان را از دست او در بیاورند. هر گروه که کیچ را به داور تحویل دهد بازی را برده است.

- چل بازی

     چَلْ : نام بازی است گروهی که بین دو تیم با نفرات مساوی هر گروه 5 نفره انجام می شود، بازی مذکور از جمله بازی های محلی است که در رودهای پرآب و در محل های عمیق و یا استخر و دریا می تواند برگزار شود. این بازی در روستاهای ایرانشهر متداول است. بازی توسط یک نفر داور، داوری و قضاوت می شود.

 

- شترسواری

    شترسواری از جمله ورزش های بومی با محلی استان سیستان و بلوچستان است که به ویژه در شهرستان های خاش و ایرانشهر همچنان کم و بیش رایج است و به مناسبت هائی برگزار می شود.

 

- گل گل

    از جمله بازیهای شبانه روستاهای شهرستان زابل که پس از فراغت از کار روزانه در کوچه میدان ده انجام می شود بازی گروهی است بین دو تیم به نام "گل گل" (گل گل ها) تعداد بازیکنان هر تیم معمولاً از 5 تا 10 نفر است محل بازی به گونه ای که اشاره شد. کوچه یا میدان محل است. طول زمین بازی حدود 30 متر می باشد. هر تیم دارای یک سردسته است. این بازی نیازی به وسیله ندارد.

بازی محلی ˈجیˈ در سیستان و بلوچستان

ˈجیˈ از جمله بازیهای بومی محلی استان است که با هدف بهبود سرعت، قدرت و عکس العمل در بین شرکت کنندگان که بیشتر کودکان بالای 12 سال هستند در محدوده ای به مساحت هزار و 600 مترمربع انجام می شود.

برای شروع بازی همیشه استاد یا معلم، دانش آموزان و نوجوانان شرکت کننده در این بازی را به دو گروه مساوی هشت تا 20 نفره ˈزننده و گیرندهˈ تقسیم می کند.وظیفه ˈگروه زنندهˈ در این بازی این است که به یک یا چند نفر از ˈگروه گیرندهˈ دست زده و به سمت یکی از مناطق خنثی شده که در چهار گوشه زمین قرار دارد فرار کند.
هر نفر از ˈبازیکنان دست خوردهˈ اگر نتواند کسی را که به وی دست زده است بگیرند از بازی اخراج می شوند و اگر موفق به گرفتن ˈفرد دست زنندهˈ تا قبل از رسیدن به منطقه خنثی شود نفری که گرفته شده اخراج خواهد شد.
با اخراج شدن هر یک نفر از دو گروه زننده و گیرنده، از اخراجیهای تیم مقابل یک نفر وارد بازی می شود.
بازی جی تا زمانی که تمام نفرات یک تیم اخراج شوند ادامه دارد و در پایان بازی، تیم بازنده به اندازه طول زمین به اعضای تیم برنده سواری می دهد.

 

بازی چقك پور:

 "چقك" همان گنجشك و "پور" به معنای پرواز است و این بازی در دیگر استان های كشور به "كلاغ پر" مشهور است. در این بازی محدودیتی در شمار شركت كنندگان وجود ندارد، در ابتدا یك نفر كه آغازگر بازی است اسامی یكایك پرندگان و حیوانات را به دلخواه بر زبان می راند و پس از یاد كردن هر موجود بلافاصله كلمه "پور" به معنای پرواز را تكرار می كند و دست خود را بالا می برد.

شركت كنندگان پس از شنیدن كلمه مورد نظر و "پور"، اگر پرنده یا حیوان نامبرده قادر به پرواز كردن باشد، دست خود را به نشانه تایید بالا می برند، در غیر این صورت بی حركت بر جای خود باقی می مانند.

آغازگر بازی نام بردن موجودات را ادامه می دهد تا اینكه از چیزی نام می برد كه پرواز نمی كند، مثلا می گوید، "گوسفند؛ پور"، اگر افراد شركت كننده تیزهوش باشند، دستشان را بالا نمی برند، و اولین كسی كه به اشتباه دست خود را بلند كرد، بازنده معرفی شده و جریمه می شود.

جریمه فرد بازنده به این صورت است كه باید خم شود تا همه شركت كنندگان به پشت وی ضربه بزنند و با هم بخوانند " تپ تپ خمیر، شیشه پر پنیر، دست كی بالا " ؟.

فرد بازنده كه قادر به دیدن شركت كنندگان نیست پس از ضربه زدن آنان به پشتش، برای پاسخ به سوالشان باید حدس بزند كه دست چه كسی بالاست. شركت كنندگان به كار خود ادامه می دهند تا حدس بازنده مبنی بر تشخیص فردی كه دستش بالاست، درست از آب درآید.

کدش کدش (تعداد نفرات: دو نفر و اگر خواستند داور انتخاب کنند سه نفر.  مهارت سنجیده شده: تندی و دقت    البته بازی ها جز این مهارت ها انسان را جامعه پذیر نیز می کنند و نقش اساسی ای در شکل گیری شخصیت انسان ها دارند.
شیوه بازی:گل های آماده شده از خال رس (گل مل mal( را آماده کرده و بصورت کاسه در می آوریم و به بازیکن مقابل می گوییم            "کوتو کتو بل کتو اگه نده خون مه و گردن تو "
البته به جای کتو کتو از کدش کدش نیز استفاده می شده جز این کدو کدو kodoo           و بعد گل را که آماده کردیم می کوبیم بر زمین و هر اندازه که گل از نقطه نازک بترکد و باز شود باید توسط بازیکن مقابل با گل پر شود. )

کبدی:

 کبدی همان ورزش زو ایرانی است ،اصل ومنشاءاین بازی بومی ومحلی نیاز به قدرت ومهارت داشته وکاملا"ساده وکم خرج می باشد ونیازی به محوطه بزرگ و وسایل بازی ندارد . این بازی درتمام نقاط ایران معروف ومشهور و مسابقات کبدی به طورعادی برگزار می شود.

این بازی در سیستان و بلوچستان کبدی و درگیلان شیرین دودو و درخراسان،گلستان و مازندران زو و در خوزستان اش تی تی  نامیده می شود.

کبدی علاوه براینكه یك ورزش پرتحرك وکم خرج و ساده است در داخل و بیرون سالن نیز برگزار و ترکیبی ازکشتی و راگبی است . برای گرفتن مهاجم یا فرار از دست حریف دراین بازی به مهارت ، انعطاف پذیری ، چابکی، استقامت، حضورذهن و جرأت نیاز است.

تشكیلات این رشته ورزشی درایران از سال 1375 با عنوان انجمن كبدی (تحت پوشش فدراسیون ورزشهای همگانی )شروع به فعالیت نمود و با توجه به كسب مدالهای ارزشمند در مسابقات قهرمانی آسیا و جهان در بعد قهرمانی باصلاحدید مسئولین محترم سازمان تربیت بدنی در تاریخ 8/4/84 ،با تشكیل مجمع عمومی وتحت عنوان فدراسیون كبدی جمهوری اسلامی ایران عملا"شروع به فعالیت نمود. این فدراسیون از بدو فعالیت تا كنون توانسته است 30  استان كشور را تحت پوشش رشته ورزشی كبدی قراردهد ودر رده های نونهالان ، نوجوانان، جوانان ، بزرگسالان در دو بخش آقایان و بانوان فعال بوده و این فدراسیون درسال 1375 (1996) به عضویت كنفدراسیون كبدی آسیا و در سال 1380  ( 2001) به عضویت فدراسیون جهانی درآمد وكرسیهای نایب رئیس فدراسیون جهانی ودبیرفدراسیون كبدی آسیا توسط مسئولین ورزش كشورمان كسب كه موجب مباهات ورزش كبدی كشوراست . از اهداف بلندمدت این فدراسیون توسعه وگسترش ورزش كبدی در اقصی نقاط كشور بویژه در روستاها ومراكز بخشها به منظور انتخاب استعدادهای بالقوه در این رشته ورزشی و آموزش آنها با علم ورزش براساس دانش روز به منظور كسب مقامهای قهرمانی برای كشورعزیزمان می باشد.

تاریخچه این بازی به 4000 سال قبل باز می گردد .كبدی یك ورزش بسیار محبوب در آسیای جنوبی است، ورزشی است كه بین دو تیم با حضور 12 بازیكن از هرتیم ( 7 نفر درزمین + 5 نفر رزرو) انجام می شود. بازی در بخش آقایان (رده بزرگسالان وجوانان) در دو نیمه20 دقیقه ای و در بخش بانوان در دو نیمه 15دقیقه ای انجام        می شود. مهاجمان دو تیم درحالی كه مرتبا" كلمه كبدی كبدی را تكرار می كنند با انجام حركات حمله و دفاع و جابجایی سعی می كنند با لمس یا گرفتن یار تیم مقابل بتوانند به بالاترین امتیاز دست یابند.

منبع: https://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=934&articleID=817264




طبقه بندی: بازی های بومی و محلی،
برچسب ها: سیستان، بلوچستان،

تاریخ : شنبه 25 خرداد 1398 | 09:34 ق.ظ | نویسنده : سالارنسب امید | نظرات
ثبت سه بازی بومی محلی به نام شهرستان میناب

در جریان برگزاری جشنواره بازی‌های بومی محلی سه بازی «درا، رمازا و رحمانیا» به نام شهرستان میناب به ثبت رسید
   

به گزارش خبرگزاری فارس از میناب در شرق هرمزگان، مدیرکل ورزش و جوانان هرمزگان در حاشیه برگزاری جشنواره بازی‌های بومی محلی در گورزانگ میناب در جمع خبرنگاران با بیان اینکه اداره‌کل ورزش و جوانان به عنوان مجموعه‌ای حامی ورزش کار بسیار مشکل و سختی را به عهده دارد، هدف از برگزاری بازی‌های بومی و محلی را در راستای ارتقای فرهنگ بومی استان ذکر کرد.

غلامعلی دانشور با اشاره به قدمت میناب و آئین مختلف این شهرستان عنوان کرد: فرهنگ غنی موجود در میناب و آیین‌های سنتی این شهرستان را متمایز کرده است.

مدیرکل ورزش و جوانان هرمزگان ادامه داد: بازی‌های محلی «درا، رمٌازا و رحمانیا» از بازی‌های ویژه میناب است که با هماهنگی سازمان میراث فرهنگی در کشور به نام شهرستان میناب به ثبت می‌رسد.

وی با بیان اینکه بازی دارتوپا یا چوگو قبلاً به نام هرمزگان به ثبت رسیده، افزود: اکنون چهار بازی بومی محلی به نام استان هرمزگان در کشور به ثبت رسیده است.

معاون فرمانداری ویژه میناب نیز در این مراسم با تبریک میلاد حضرت علی (ع) روز پدر و سالروز آزاد سازی خرمشهر گفت: فرزندان غیور این آب و خاک در سوم خرداد 61 با دلاورمردی و رشادت خونین شهر را به آغوش وطن بازگرداندند.

محمد ریاضی از خردادماه در تاریخ انقلاب و کشور به عنوان ماهی ماندگار یاد کرد و با اشاره به آزادسازی خرمشهر، قیام 15خرداد و عروج ملکوتی بنیانگذار انقلاب اظهار داشت: تمام این وقایع در خردادماه رخ داده و آن را در اذهان ملت ماندگار کرده است.

وی ادامه داد: سنت و آیین هر منطقه در گویش، بازی‌ها و صنایع دستی محلی همان منطقه نهفته است و میناب با برخورداری از فرهنگی غنی، در استان طلایه دار فرهنگ و هنر است.

ریاضی به اهمیت نقش اداره‌کل ورزش و جوانان در حرکات فرهنگی و برگزاری جشنواره‌های فرهنگی با محوریت حفظ سنت‌ها پرداخت و گفت: اداره ورزش و جوانان با همکاری سایر دستگاه‌های فرهنگی باید مانع کمرنگ شدن فرهنگ و آیین‌های سنتی در منطقه شود.

این مسئول با بیان این نکته که در گذشته آیین‌ها، مراسم‌ها و بازی‌های بومی و محلی جزو جدا نشدنی زندگی مردم بود، افزود: امروزه میراث گذشتگان در حال فراموشی است.

نخستین جشنواره بازی‌های بومی محلی و پخت غذاهای سنتی به همت هیئت روستایی و بازی‌های بومی و محلی هرمزگان و با همکاری اداره ورزش و جوانان میناب و دهیاری‌های روستاهای گورزانگ، پشته مهنو، شهوار و بهمنی و به مناسبت سالروز آزادسازی خرمشهر در شش رشته درا، رمازا، رحمانیا، کرمریا، سنگ چلکا و کشتی سنتی در روستای گورزانگ از توابع بخش بندزرک میناب برگزار شد.

حرکت نمادین مراسم «ساخت عروسی» و برپایی غرفه صنایع دستی، سفالگری، پروند بافی و جارو بافی از دیگر برنامه‌های این جشنواره بود.

در این جشنواره 60 ورزشکار از پنج روستا و از سنین مختلف شرکت کردند.

منبع: خبرگزاری فارس

http://www.arthormozgan.ir/PrintListItem.aspx?id=63209




طبقه بندی: بازی های بومی و محلی،
برچسب ها: بازی، بومی و محلی، میناب،

تاریخ : شنبه 25 خرداد 1398 | 09:30 ق.ظ | نویسنده : سالارنسب امید | نظرات

محقق : دانیال سالارنسب

           __________________________________________________

نام بازی : رمازا          

نوع فعالیت : پر تنش

شرح بازی : ابتدا بازیکنان به دو تیم چهار نفره تقسیم می شوند ، یک محدوده تقریبا شش متری را مشخص می کنیم ، دو تیم مقابل یکدیگر قرار می گیرند ، در تمام طول بازی بازیکنان باید یک پای خود را بالا نگه دارند و دست های خود را جلوی بدن ببندند ، یک تیم به شکل گفته شده باید این مسیر را بپیمایند ، برای این کار دو نفر را به عنوان پیشرونده انتخاب می کنند ودو نفر بادیگارد ، دو نفر اصلی باید این مسیر شش متری را بروند وتیم مقابل دفاع کند .


ادامه مطلب

طبقه بندی: بازی های بومی و محلی،
برچسب ها: رودان، هرمزگان،

تاریخ : دوشنبه 2 خرداد 1390 | 09:20 ق.ظ | نویسنده : سالارنسب امید | نظرات
لطفا از دیگر مطالب نیز دیدن فرمایید
.: Weblog Themes By M a h S k i n:.
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic